Röportaj

 

Laatste nieuws

Een Turkse journalist wordt strafrechtelijk vervolgd vanwege zijn bewering ...

 

Biografieën

Hıkmet werd in 1902 geboren in Thessaloniki in Griekenland. Aan het einde ...

 

Over Röportaj

In Turkije is op het gebied van de media op het eerste gezicht letterlijk v...

Het medialandschap in Turkije - Internet

Na een eerdere weigering bogen Facebook en Twitter in april 2015 alsnog voor Turkse druk. De sociale netwerken gaven toe aan de eis om foto's te verwijderen van openbaar aanklager Mehmet Selim Kiraz, die enkele dagen eerder omkwam bij een gijzeling door twee militanten van de verboden extreemlinkse organisatie DHKP-C. De rechter besloot in totaal 166 websites te laten afsluiten omdat de gewraakte foto daar circuleerde. Het zijn voorbeelden uit een lange reeks van incidenten waarbij de Turkse regering de druk op het internet en social media in de afgelopen jaren heeft opgevoerd.

 

Het is niet voor het eerst dat de regering sociale media afsluit. In 2014 werden Twitter en YouTube ook al afgesloten. De videodienst was zelfs twee maanden onbereikbaar, totdat het Constitutionele Hof stelde dat de grondwet dat niet toeliet. Toenmalig premier Recep Tayyip Erdogan besloot tot de blokkade omdat op de social media afgeluisterde telefoongesprekken waren verspreid die erop zouden wijzen dat de premier en mensen uit zijn omgeving corrupt zijn.

 

Omstreden wet

Aan de basis van de blokkades van social media staat een omstreden wetsontwerp dat het Turkse parlement op 5 februari 2015 aannam voor een strenger toezicht op het internet. De wet geeft de premier de bevoegdheid om zonder tussenkomst van de rechter websites te sluiten. De minister-president en ministeries kunnen het Directoraat voor Telecommunicatie (TİB) verzoeken websites binnen 4 uur te sluiten op basis van de nationale veiligheid, bescherming van de publieke orde of om criminaliteit te voorkomen. De wet is aangenomen in de nasleep van de felle Gezi-protesten in 2013 en een corruptieschandaal waarbij regeringsfunctionarissen en hun familieleden betrokken zouden zijn. Het moment waarop de wetgeving van kracht werd, voedt het vermoeden dat de regering haar macht probeert te vergroten door critici het zwijgen op te leggen. Turkije heeft al een uiterst restrictieve wet - Wet 5651 - die het blokkeren van websites als YouTube en Google mogelijk maakt. Volgens een uitspraak van het Europese Hof voor de Mensenrechten in 2010 (Ahmet Yıldırım vs. Turkey) houdt deze wetgeving een schending in van de verplichtingen die Turkije heeft op basis van de Europese Conventie voor de Mensenrechten. De nieuwe wet voorziet ook in de mogelijkheid data op te vragen bij providers, die gedwongen kunnen worden gegevens van internetgebruikers over de afgelopen 2 jaar vrij te geven. Zij zijn verplicht deze informatie desgevraagd aan de autoriteiten te overhandigen, zonder dat duidelijk is in hoeverre de privacy wordt gerespecteerd.Volgens de wet kan TIB, als de URL niet kan worden geblokkeerd, de volledige website sluiten. Websites moeten door providers binnen 4 uur nadat de beslissing aan TİB is voorgelegd, worden geblokkeerd. De website blijft gesloten tot de gewraakte content is verwijderd.

 

Dieptepunt

De nieuwe wetgeving is het voorlopige dieptepunt in de moeizame verhouding van de Turkse regering met het internet en online media. Zo werd de toegang tot YouTube op 27 maart 2014 geblokkeerd door de Turkse telecomautoriteit. De aanleiding was een uitgelekte opname van een bespreking op hoog niveau over de burgeroorlog in buurland Syrië. Een week eerder liet de Turkse regering Twitter blokkeren. Toenmalig premier Recep Tayyip Erdogan nam deze beslissing nadat hij Twitter had gesommeerd tweets te verwijderen waarin zijn regering in verband wordt gebracht met een corruptieschandaal. Toen Twitter hieraan geen gehoor gaf, werd het medium volledig geblokkeerd. Voormalig eurocommissaris Neelie Kroes liet via Twitter weten de blokkade in Turkije 'ongegrond en ‘zinloos’ te vinden. “De Turkse burgers en de internationale gemeenschap zullen dit zien als censuur. Dat is het ook.” Tijdens een persconferentie in juni 2014 stelde minister Muammer Güler van Binnenlandse Zaken dat na de massale Gezi-protesten in Turkse steden een grote hoeveelheid onjuiste en opruiende berichten is gepubliceerd via social media. Hij kondigde aan dat de ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie aan een wet werken die de autoriteiten in staat stelt personen te vervolgen die onjuiste en provocerende informatie delen via online posts op sociale media. Het gebruik van Twitter steeg tijdens de escalatie van de protesten explosief. Zo was volgens een onderzoek van New York University op vrijdag 31 mei sprake van 2 miljoen tweets tussen 4 uur 's middags en middernacht. Zelfs na middernacht zijn ruim 3000 tweets per minuut gepubliceerd.

 

Wet 5651

In voorgaande jaren waren besluiten om bezoekers de toegang tot websites te ontzeggen vooral gebaseerd op artikel 8 van Wet 5651. Deze wet heeft betrekking op online publicaties en is sinds november 2007 van kracht. In Turkije kunnen websites worden gesloten als de inhoud schadelijk is voor kinderen, drugsgebruik, gokken en prostitutie stimuleert, een pornografisch of obsceen karakter heeft, aanzet tot zelfmoord, schadelijk is voor de volkgezondheid of beledigend is voor Atatürk. De wetgeving laat veel ruimte voor interpretatie. Zo is het de vraag wat de autoriteiten als ‘obsceen’ beschouwen. In plaats van het laten verwijderen van de gewraakte content, wordt er vaak voor gekozen een hele website te sluiten. Een besluit dat zonder tussenkomst van een bevoegde rechtbank wordt genomen.

Kruistocht

De kruistocht tegen YouTube begon in mei 2008. Zo blokkeerde een militair gerechtshof de toegang tot de zeer populaire videowebsite vanwege video’s die beledigend zouden zijn voor Atatürk, de grondlegger van de Republiek Turkije. Het beledigen van Atatürk is in Turkije bij wet verboden. Nadat op 31 oktober 2010 na ruim 2,5 jaar een einde kwam aan de blokkade op YouTube in Turkije, was de website na enkele dagen opnieuw ontoegankelijk voor Turkse bezoekers. De blokkade werd door een rechter in Ankara opgeheven na de verwijdering van de omstreden video over Atatürk. YouTube had het filmpje opnieuw toegelaten, nadat het constateerde dat er geen sprake was van inbreuk op de auteursrechten. Ook andere sites als geocities.com, wordpress.com, dailymotion.com en onderdelen van Google waren in 2008 tijdelijk niet toegankelijk.Vooral het verbod op de website van de beroemde wetenschapper Richard Dawkins deed veel stof opwaaien. Het besluit volgde op een klacht van Adnan Oktar, aanhanger van het creationisme, die bezwaar maakt tegen de evolutieleer, waarvan Dawkins een bekend pleitbezorger is. De openbare aanklager oordeelde dat de website - www.richarddawkins.net - beledigend was voor Oktar - ook bekend als Harun Yahya - vanwege kritiek op zijn boek ‘Atlas van de Schepping’. Hij eiste dat Dawkins hem een geldboete van 4000 euro betaalde vanwege geleden schade. In juli 2009 werd de toegang tot Google Sites - een verzamelsite waar mensen zelf hun webpagina kunnen aanmaken - geblokkeerd. De pagina's zouden ruimte bieden aan sites met beledigende inhoud over Atatürk.